Echo Chamber – Navine G. khan-Dossos

In een echokamer blijven geluiden lang naklinken. Vanwege die eigenschap wordt echo-chamber in de media ook als begrip gebruikt.  Het gaat om meningen en ideeën die in het media circus dominant zijn, veel worden herhaald en elkaar versterken. Vrijwel kritiekloos. Andere opvattingen worden daardoor weggedrukt.

Navine G. Khan-Dossos - Echo Chamber
Navine G. Khan-Dossos – Echo Chamber

Voor kunstenaar Navine G. Khan-Dossos is de invloed van de media op hoe wij de wereld zien  haar belangrijkste thema. Ze onderzoekt beladen onderwerpen als IS, terrorisme, geweld en vrouwen  en hoe de media daar mee omgaan.

In Het 0og van het van Abbemuseum heeft Navine een wandschildering gemaakt. Ze liet zich inspireren door de beeldvorming rond de ‘the White widow’. Een medianaam voor Samantha Lewthwaite. Echtgenote van Germaine Lindsay die met 3 andere mannen in 2007 een bomaanslag pleegde in de Londense metro. Op dit moment is ze een van de meest gezochte terroristen. Van haar circuleren slechts enkele foto’s die steeds weer worden gebruikt als ze in de media ter sprake komt. Kranten, televisie en nieuwszenders lijken een fascinatie te hebben voor gewelddadige vrouwen.

Achter de feiten en schamele foto’s wil ze patronen ontdekken. Daarom spreekt ze over haar onderwerpen veel met deskundigen.  Met dat onderzoek wil ze een nieuws soort taal ontdekken die achter het beeld dat de media presenteren schuil gaat. Het resultaat vertaalt zich in grote wandschildering die de hele oppervlak van het oog in beslag neemt.

Grote wandschilderijen maken past bij Navine. 22 dagen lang heeft ze zeven dagen per week, acht uur per dag geschilderd. Het moet een enorme klus zijn geweest voor een schilder alleen. Toch gebruikte ze gebruikte maar twee liter verf.

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-1_van-abbe-museum

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-5_van-abbe-museum

Alhoewel ze altijd al schilder wilde worden, is ze eerst gaan studeren. Kunstgeschiedenis, islamitische kunst en Arabisch. Daarna is ze verder gegaan in de beeldende kunsten. Ze sloot het traject af met een periode aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht, waar ze maart 2015 haar eindpresentatie had. Die studies waren voor haar voeding voor het schilderen en ze wil haar werk in een (kunst) historische context kunnen plaatsen

Tijdens ons gesprek staan we bij het Oog. De wandschildering bevind zich achter een glazen wand. Daartussen op de vloer een laag water. Het schept afstand tussen de bezoeker en het werk. Een waardevolle afstand. Je kunt niet naar het werk toe. Om het te observeren is een andere energie nodig.

Een belangrijk onderdeel van het werk is een zich herhalend patroon dat onderaan in het zwart begint. Het is gebaseerd op de Muqarnas. Een constructie die in de islamitische bouwkunst veel wordt gebruikt. Het vormt een onvergang/verbinding tussen de ronde en meer rechte ruimtes.

Ritmische, zich steeds herhalende patronen in het werk. Het is niet oosters maar ook niet westers. De kleuren zijn hard maar ook zacht. Er is zwart maar ook wit. De White Widow vind je niet direct terug. Er is ook geen geweld. Het stemt wel tot nadenken. Je kijkt, je overweegt. Dat is wat we het meest nodig hebben in deze tijd.

Links
De Echo Chamber – Navine G. Kahn Dossos in het oog.
khandossos.com.
Fotoreportage van het vervaardigen van de Muurschildering.
Echo Chamber (media) on Wikipedia.
Informatie over Samantha_Lewthwaite op Wikipedia.

Expositie: Echo Chamber van Navine G. Kahn-Dossos, t/m zo 12 nov 2017 (di-zo, 11-17 uur).
Locatie: van Abbe Museum, Bilderdijklaan 10, 5611 NH Eindhoven.

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-3_van-abbe-museum

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-4_van-abbe-museum

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-2_van-abbe-museum

42 jaar galerie De Witte Voet

Bij Keramiek denk je al gauw aan klassieke vazen, mooie schalen, sierlijke vogels, schattige pinguïns of dikke dames in kleurrijke badpakken. De laatste tijd is dat beeld aan het veranderen. Keramiek is hip. Maar er is een kleine galerie in Amsterdam die al 42 jaar de keramiek in al zijn rijkdom toont en niet die functionele, mooie, nuttige dingen.

Anne Ausloos
Anne Ausloos, dit werk viel me op bij een eerder bezoek aan de galerie

Dat is galerie De Witte Voet in de Kerkstraat in Amsterdam. Annemie Boissevain begon de galerie in 1975. Na werkzaam te zijn geweest in het Rijksmuseum en een aantal jaren als galerie assistente te hebben gewerkt, wilde voor zichzelf beginnen. Geen elitaire galerie voor de ‘upper class’ maar een plek waar iedereen welkom was. Haar avontuur begon in een kelder aan de Brouwersgracht ook in de hoofdstad. Aan die locatie dankt de galerie de naam. Je kunt een kelder zien als de voet van een huis. En ergens las Annemie de (oude) uitspraak: ‘de konst heeft 4 witte voeten’. Zo ontstond de naam ‘De Witte Voet’.

Keramiek was geen vanzelfsprekende keuze. Ze wilde zich onderscheiden tussen de vele galeries in Amsterdam.  Gaandeweg is ze van klei gaan houden. Nu wordt ze wordt door kunstenaars in binnen en buitenland gewaardeerd om haar standvastig beleid en moedige keuzes. Wat ze zelf mooi vind is al die jaren haar leidraad geweest. Geld en gelikte kunst waren aan haar niet besteed. Haar overtuigingskracht en vitaliteit zijn aanstekelijk, zelfs na 42 jaar.

Ze wijst me op het ‘servies’ dat op een grote tafel in het midden van de galerie is opgesteld. De perfect rond ogende zwarte  lijnen zijn met de hand op het witte porselein aangebracht. De borden die je eerst wat minzaam bekeek gaan voor je leven. Al die borden met al die cirkels. In de plaatsing van die cirkels is geen patroon te herkennen. Ze dansen en de nauwelijks waarneembare onregelmatigheid van het handwerk voegt er een dimensie aan toe.

Clare twomey
Clare twomey

Het -grotendeels in je eentje- runnen van een galerie is geen sinecure.  Daarom gaat de De Witte voet stoppen.  Het laatste half jaar heeft ze kunstenaars getoond met wie ze de afgelopen 42 jaar gewerkt heeft. Tot 24 juni toont ze tot slot vier Britse kunstenaars (Martin Smit, Rod Bugg, Ken Eastman en Clare Twomey).

Dus neem je kans om deze kleine galerie te bezoeken die in het grote Amsterdam altijd haar eigen koers gevaren heeft. Met een kunstdiscipline die niet vanzelfsprekend was. Voor Annemie Boissevain is het goed. Voor Amsterdam is het jammer en ik sla me voor mijn kop dat ik niet veel eerder deze galerie bezocht heb!

Links
Galerie De Witte Voet.

expositie: 4 British Artists t/m 24 juni, wo-za 12-18 uur.
locatie: Galerie De Witte Voet, Kerkstraat 135, 1017 GE  Amsterdam.

Rod Bugg
Rod Bugg
Clare twomey
Ken Eastman
Martin Smith
Martin Smith
Clare Twomey
Clare Twomey
Rod Bugg
Rod Bugg

Poème symphonique – Ligeti – Culturele Zondag Utrecht

100 Metronomen

Bij de naam ‘Poème symphonique’ denk je aan iets moois, iets lyrisch. Een muziekstuk dat je meevoert in een zoete droom weg van de alledaagse sleur. Er zijn zeker klassieke composities met deze naam die die verwachting waarmaken maar de Poème symphonique uit 1962 van componist Ligeti rekent er voorgoed mee af.  Tijdens de Culturele Zondag op 5 juni brengt de Gaudeamus muziekweek het beroemde stuk weer ten gehore.

In de zaal staan 100 metronomen. Allemaal geheel of gedeeltelijk opgewonden maar afgesteld op verschillende tiksnelheden. Een dirigent en 10 performers verschijnen op het podium en na enige tijd geeft de dirigent een signaal waarop de 10 performers de metronomen zo snel mogelijk in beweging zetten. De zaal wordt gevuld met een wolk aan ritmes. Dat houdt een tijd(je) aan totdat metronomen uitvallen doordat de veer ‘op’ is. Als de laatste van de 100 stil valt is het muziekstuk ten einde.

De (wereld) premiere zou op 13 september 1962 op de Nederlandse televisie plaats vinden. De controverse over het muziekstuk was echter zo groot dat de uitzending werd afgelast. In plaats daarvan werd een voetbal wedstrijd uitgezonden. Ligeti beschouwde het werk als een protest tegen de heersende contemporaine muziekpraktijk. Hij was dan ook erg verontwaardigd dat de (vooraf gemaakte) opnames niet werden uitgezonden.

Waarom een item over een muziekstuk in dit kunstblog? Omdat het werk de muziek overstijgt. De componist ontwikkelde het toen hij kort samenwerkte met de Fluxus beweging. Het zweeft tussen een performance en een muziekuitvoering in. Is het stuk vooral een protest tegen de gevestigde orde of wil het een serieus muzikaal inzicht naar voren brengen?

György Sándor Ligeti
György Sándor Ligeti

Dat is een vraag die ik niet kan beantwoorden. Het is zo frappant anders dat je je er over blijft verbazen. Zelfs na 55 jaar. De nederige dienaar (en kwelgeest) van de muziek in de hoofdrol en muzikanten gewoon op een stoel in de zaal…

De veer-metronoom is een overbodig gereedschap geworden in deze tijd. Dat geeft Poème symphonique een extra dimensie. Het is niet alleen een geniaal, geweldloos protest maar nu ook een symbool van de veranderende tijd.

Links
Ligeti’s Poème Symphonique.
Wikipedia over Poème symphonique.

Poème symphonique wordt op 5 juni tijdens de Culturele Zondag (maandag) in Utrecht op de volgende tijden opgevoerd in de Stijlkamer van Hoog Catharijne: 

  • maandag 5 juni 13:00-13:15
  • maandag 5 juni 15:00-15:15
  • maandag 5 juni 16:00-16:15
  • maandag 5 juni 17:00-17:15

Uitvoering tijdens Plush Festival in Dorset

Joost Krijnen – Delayed Union – Plan B Projects

Joost Krijnen heeft inmiddels een aardige naam opgebouwd. Zijn grote, schetsmatige tekeningen zijn regelmatig te zien op beurzen en bij galeries. Dus als ik de expositieruimte van Plan B Projects in Amsterdam Noord binnen loop, ben ik even verbaasd. Zijn er soms twee kunstenaars met dezelfde naam? Wat ik zie zijn vrolijke schilderijen van bescheiden formaat. Gelukkig herken ik als snel het handschrift van de kunstenaar. Zijn die schilderijen een nieuwe stap?

Joost Krijnen - Plan B Projects

Plan B Projects presenteert graag het onderzoek in de kunst. De ruimte tussen het atelier en de galerie. In het atelier kan de kunstenaar experimenteren wat hij wil maar in de galerie moet verkoopbare kunst hangen. Dat is een grote stap.  Voor een kunstenaar is feedback van het publiek waardevol voordat zijn werk met een prijskaartje aan de witte muren hangt. Pan B projects schept daarvoor gelegenheid.

Joost Krijnen stond al een tijd op ‘het lijstje’ van initiatiefnemers (Tarja Szaraniec & Tomas Adolfs). De gelegenheid deed zich voor nadat de kunstenaar geruime niet goed kon werken vanwege een dubbele armbreuk (zelfde arm!).  Als een soort van revalidatie was het aanbod om te exposeren in Amsterdam Noord ideaal. Zonder druk kon hij zo nieuw werk maken.

Joost Krijnen - Plan B Projects

De zon die met een hoed op van een cocktail nipt. Geniet hij even van de zon? De zon speelt ook in de andere werken in de expositie Delayed Union een hoofdrol. Een soort verhaal. In zijn grote tekeningen lijkt hij ook een verhaal te willen vertellen. Tekeningen waarop hij vaak andere tekeningen aanbrengt. Of combineert met installaties. Ook in deze expositie bedient hij zich van een installatie. De cominaties die hij maakt zijn even boeiend als raadselachtig. Misschien is Joost Krijnen een verhalenverteller maar zegt hij niet welk verhaal hij vertelt.

Links
Joost Krijnen.
Mertens Plan B Projects.

expositie: Joost Krijnen – Delayed Union, t/m 3 juni 2017 vr+za 13 – 17 uur
locatie: Plan B Projects *, Hamerstraat 22, 1021 JV Amsterdam.

* Plan B Projects wordt gesteund door Mertens frames.

Joost Krijnen - Plan B Projects

Joost Krijnen - Plan B Projects

Joost Krijnen - Plan B Projects

Gerard Koek – Galerie Bart Amsterdam

Gerard Koek - Recollection 4 - 2017
Recollection 4 – 2017

Als ik naar bovenstaand werk kijk van Gerard Koek dan hoor ik het geluid van een  kabbelende beek. In mijn gedachte stroomt water over de rotsachtige ondergrond naar beneden, hier en daar blijven kleine plassen achter. Wat ik zie zijn zwarte ovalen en kleurige banen horizontaal en verticaal. De ovalen zijn van hout. De kleur wordt gegeven door -en dat zie je op de foto niet zo snel- potloden, oude scherven en botjes.

Het is een werk (nr. 4) uit een nieuwe serie ‘Recollections’. Deze serie en ander werk is te zien in de solo-expositie Words and Recollections bij galerie Bart in Amsterdam. Recollecting is een mooi woord. De letterlijke vertaling is ‘herinnering’ maar re + collecting is ook een soort her-verzamelen. Misschien wel het -opnieuw- rangschikken van herinneringen. Die overweging verrijkt de kijk op de werken in recollections. Wat kunnen we controleren en wat moeten we laten gaan?

Gerard Koek - Words27 - 2013
Words 27 – 2013

In de serie Words speelt Gerard Koek een heel ander spel met de beschouwer.  De werken bevatten woorden,  slogans of zinnen. Je wil weten wat er staat maar het lezen wordt je lastig gemaakt. Door de letters niet als zinnen te ordenen, door de woorden te overschilderen met patronen als een soort camouflage. Daardoor ontstaat een interessante beeldtaal. Tussen beeld en tekst, tussen bekijken en begrijpen.

Met die tegenstelling kun je nog wat verder  gaan, bijvoorbeeld tussen stroom en ritme. Het brengt de verschillende series samen. Of het nu om woorden of herinneringen gaat, de kunstenaar weet ons er mee te verleiden en te verwarren.

Links
Gerard Koek
Galerie Bart.

expositie: Words and Recolletions – Gerard Koek, t/m 19 juni 2017 w0-vr: 11-18 uur, za 12-17 uur).
locatie: galerie Bart, Elandsgracht 16, 1016 TW Amsterdam.

Gerard Koek - Recollection 2 - 2017
Recollection 2 – 2017
Gerard Koek - Words 55 - 2016
Words 55 (Dazzle Dialectis 2) – 2016
Gerard Koek - Zonder titel - 2017
Zonder titel – 2017
Gerard Koek - Half the truth - 2017
Half the truth – 2017

 

Niek Hendrix – Projections – Dapiran

niek_hendrix_projections_dapiran_1

Bovenstaand werk van Niek Hendrix bij Dapiran Art Project Space is een van mijn favorieten in de expositie Projections. Waarom? Omdat het mij opvalt. De meeste voorwerpen die Niek schildert hebben nogal wat verwijzingen naar de (kunst)geschiedenis. Natuurlijk heeft dit werk ook verwijzingen maar het is ook nog zo hedendaags. Je kunt het gewoon nog kopen in een (muziek)winkel.

Het apparaatje is met grote zorg en toewijding geschilderd. De precisie frappeert je.   Langzaam glijden je ogen over de letters, de schroeven, de krassen en vlekken. De knoppen waar je even aan zou willen draaien. Het hele apparaat, je zou het voor je gevoel zo kunnen pakken om mee te nemen.

Het is in zwart/wit geschilderd net als alle andere werken en dat is bijzonder. Zwart/wit verwacht je eerder bij tekeningen of vroeger fotografie. Het maakt de werken in Projections gelijkwaardig. Het instrumentje voor gitaristen is niet meer of minder dan het lam gods, dat even verder is te zien. Momenten uit de menselijke geschiedenis. Beelden met een verhaal, met vragen.

Roept zo’n elektronisch apparaatje nog vragen op? Het lijkt zo duidelijk. Maar toch. Het staat op een podium. Misschien kijken wel duizenden mensen naar de gitarist. Hij laat een gloedvolle solo horen. Zonder dat instrumentje was het niet zo mooi geweest.  Het staat nauwelijks zichtbaar op het podium en doet al jaren zijn ding. Mogelijk wordt het ooit vervangen door een computertje maar wie weet weerstaat het de digitalisering door zijn eenvoud en gebruiksgemak. Een icoon van zijn tijd.

Zo is het eigenlijk met alle werken in de expositie. Ze zijn met een overdonderende precisie geschilderd. Je bent even stil maar dan komen er vragen op, zo veel vragen…

expositie: Niek Hendrikx – Projections, t/m 24 juni 2017, vr en za 12 – 18 uur.
locatie: Dapiran Art Project Space, Springweg 59, 3511 VK Utrecht.

niek_hendrix_projections_dapiran_4

niek_hendrix_projections_dapiran_5

Niek Hendrix Projections Dapiran 3

Niek Hendrix Projections Dapiran 2

Piet Mondriaan versus Michel Cardena.

Cardena rechauffe 2 lignes de Mondrian no. 1
Cardena rechauffe 2 lignes de Mondrian no. 1 (klik voor een grotere foto).

Honderd jaar geleden werd de Stijl opgericht. Het zal je niet zijn ontgaan. De beroemde kunststroming wordt dit jaar in vele exposities geëerd. Dat zal ook de reden zijn de het Stedelijk Museum Amsterdam bovenstaand werk van  Miguel-Ángel Cárdenas (October 3, 1934 – June 2, 2015), beter bekend als Michel Cardena nu op zaal heeft hangen.

Toen ik het werk zag was ik compleet verbouwereerd. Alsof ik van de kunstenaar een directe rechtse had gekregen. Niet omdat ik geroerd was door schoonheid, of vanwege de boodschap. Het was het idee. Mondriaan op een kaars die langzaam opbrandt…. Als een kunstenaar schilderijen van zeetaferelen naast elkaar hangt waarbij de horizonnen gelijk staan, kan ik die gedachte voorstellen. Zelfs als kunstenaar Rob van Koningsbruggen roept dat hij een werk van Marlene Dumas met een pisstraal wil verbeteren, kan ik me de gedachte nog wel voorstellen. Maar kaarsen en Mondriaan? Die combinatie zou nou nooit bij mij opgekomen zijn.

Minutenlang kan ik naar zo’n werk kijken. Het idee is ook weer niet geheel misplaatst. In de begeleidende tekst staat dat de Colombiaanse kunstenaar in 1962 naar Nederland is gekomen. Hij introduceerde hitte als beelden element in de kunst. Dit werk maakte hij om de ‘kille afstandelijkheid in de Nederlandse samenleving te doen smelten’, dat staat ook in de begeleidende tekst.

De uitleg maakt een hoop duidelijk. Dat is goed maar het heeft ook een nadeel. Je zou boos kunnen worden omdat een drommelse Colombiaan kritiek durft te hebben op Nederland. Weg eigen fantasie en verbeelding.

Cardena rechauffe 2 lignes de Mondrian no. 1
Cardena rechauffe 2 lignes de Mondrian no. 1

Zelf vind ik het werk zo mooi omdat het niet-destructief en toch genadeloos is. Langzaam likken die vlammetjes zich in al hun warme grilligheid door het uiterst overdachte en rationele werk van Mondriaan. Tot ze bij de bodem zijn en er drie armzalige stukjes overblijven. Maar kaarsjes mogen branden en geen enkel werk van Mondriaan is beschadigd.

Een heel empathisch statement.

Links.
Informatie Stedelijk over het werk van Michel Cardena.
Informatie over de kunstenaar op de Engelstalige Wikipedia.
Rob van Koningsbruggen, Marlene Dumas en het Stedelijk (Parool).