Tagarchief: Utrecht

Anna van Suchtelen – Genius Loci – Dapiran

Toen ik een half jaar oud was werd ik door mijn moeder meegenomen van Nederland naar Nigeria waar mijn vader werkte voor Shell. We woonden daar in een dorp vol villa’s met enorme tuinen, scholen, winkels en een ziekenhuis. Ik bewaar er vele herinneringen aan. Maar wat is er nu nog over van dat dorp? En wat zouden de oorspronkelijke bewoners er van gevonden hebben dat hun grond, hun plek, voor dat dorp werd ingenomen?

Anna Van Suchtelen - genius loci - zeefdruk

We hebben natuurlijk allemaal herinneringen aan plaatsen en plekken. Het maakt dat het begrip ‘geest van een plek’ in het Latijns ‘Genius Loci’ bijna iedereen zal aanspreken. Hoewel heel dichtbij is het ook een heel mysterieus begrip. Want wat is precies de ‘geest van een plek’?

Anna van Suchtelen heeft het begrip ‘geest van een plek’ onderzocht. Ze bestudeerde daarvoor uitvoerig de archieven van een  gegoede Zeeuwse familie en hun landgoed. In de expositie ‘Genius Loci‘ bij Dapiran Art Project Space in Utrecht heeft ze dat onderzoek visueel vorm gegeven.

anna_van_suchtelen_genius_loci_5

Visualiseren heeft het gevaar in zich dat het kwesties definitief maakt. Eenpuntig. De kunstenaar is niet in die val getrapt. Er is geen antwoord. De zeefdrukken, voorgedragen tekst en video’s roepen vooral vragen op. Of verwondering. Kun je de Genius loci vangen in een tekst, een video, een schaduw? Wolken spelen een belangrijke rol. Ze zijn een vast onderdeel van elke plek, altijd, maar ze zijn nooit hetzelfde. Die zekere onzekerheid lijkt de expositie te dragen.

Anna Van Suchtelen - genius loci - serie zeefdrukken

expositie: Anna van Suchtelen – Genius Loci; t/m 25 november 2017, vr-za (12-18 uur)
locatie: Dapiran Art Project Space, Springweg 59, 3511 VK Utrecht.

Atelierbezoek – Marijke Lombaers

marijke lambaers_acryl_1c

Eigenlijk is het geen echt atelierbezoek. Marijke Lombaers toont een overzicht van haar werk in een huiskamer van vrienden in Utrecht. De intieme sfeer en de persoonlijke uitnodiging maken het verschil echter niet zo groot. 

In dit werk vloeit het licht gemarmerde geel rond de helder witte vormen. Of drijven de vormen juist in het geel? Het lijkt een onzinnige tegenstelling. Maar de vraag is wie beweegt, of wie leidt? Het antwoord is niet zo gauw gevonden.

Het kenmerkend voor het kunstenaarschap van Marijke Lombaers. Ze laat zich niet dwingen. Ze werkt niet met een voorop gezet plan. Zelfs lijnen of vormen neerzetten voor een basisstructuur is uit den boze. Tijdens mijn bezoek gebruikt ze de term ‘trage lijnen’. Het neerzetten van een lijn op het papier gebeurt daarbij heel langzaam. Zo traag dat je je af kunt vragen wie de lijn neerzet, de wil van de kunstenaar, het onderbewuste of is er een andere kracht in het spel? Het komt ‘zweverig’ over maar zweverig is haar werk nergens. Het is krachtig zonder vuist. Ze neemt positie in, terwijl je (toch) niet weet waar ze staat. En in alles die drang naar onderzoek, naar willen weten zonder te (be)grijpen.

marijke lambaers_tekening1 Ook haar levensloop toont dat ze zich niet laat dwingen. In het derde jaar van de kunstacademie liep ze vast. Ze verliet de opleiding om bij Tom Schenk het vak decorontwerp en -bouw te leren. Dat vak heeft ze beoefend tot de verzorging van haar ouders haar aandacht vroeg. Na deze periode van zorg keerde ze niet terug in haar oude vak maar verkoos het beroep van therapeut.

Maar nu staat ze tegenover me als kunstenaar. Ze heeft altijd geschilderd en getekend. Ze voelde echter dat het moment er was om haar werk niet meer op te bergen in een lade maar het aan de buitenwereld te tonen.  Deze expositie bij vrienden waar ik haar spreek is een bescheiden stap. Al eerder toonde ze haar werk in het Museum IJsselstein, in de expositie Graskunst bij MIJ.  Op de treden van een trap die leidde naar een torenkamer (met een werk van Zoro Feigl) bracht ze de regels van een eigen gedicht aan op aluminium stroken (een foto is te zien op haar website in wording). Een locatie specifiek werk dus. Het is een manier van werken die haar voorkeur heeft. Je laten inspireren door een omgeving en daar dan werk voor maken. Werk dat niet voor de eeuwigheid is…

Heeft dit blog je belangstelling gewekt? Vanmiddag is de expositie nog open van 14-17.30 uur en belangstellenden kunnen nog een afspraak met Marijke maken op vrijdag 1, zaterdag 2 of maandag 4 september (telefoon Marijke: 06 208 258 12). Adres:  Kromme Nieuwegracht 19, Utrecht.

Links
marijkelombaers.nl.

Acrylschilderij - Marijke Lombaers

Schilderij acryl - Marijke LombaersOuder werk van Marijke Lombaers

Jop Vissers Vorstenbosch, Dapiran Art Project Space

Jop Vissers Vorsenbosch - Lichtbak hangend aan de buitenmuur van de galerie
Een lichtbak van Jop Vissers Vorstenbosch aan de buitenwand van de galerie!

Vroeger schilderde kunstenaars de natuur vol ontzag. De mens werd door deze weerspannige metgezel op de aarde omringd en kon even mooi als wreed zijn. Prachtige bloemen, een lommerrijk laantje, de oogst die werd binnengehaald. Maar er waren ook verwoestende stormen, droogtes, hongersnoden, dodelijke epidemieën.

Tegenwoordig lijkt de mens de natuur te omringen. Met veel van de gevaren kunnen we beter overweg. Maar is het nu echt veiliger? Het gevaar komt nu van de mensheid zelf. Economische crisissen, uitputting  van de aarde, het klimaat, migrantenstromen. In het werk van Jop Vissers Vorstenbosch komen de krachten en gevaren van natuur en mens samen.  Beelden van woeste golven, dreigende luchten of desolate boomgroepen worden getoond met moderne lichtbakken.

Jop Vissers Vorsenbosch
Zeeschildering, licht en constructie vormen een bijzondere, actuele eenheid.

Maar waar de lichtbak zich doorgaans dienend opstelt om het werk te laten schitteren, gaan de bakken van Jop het gevecht aan en eisen de aandacht op. TL balken zijn niet verdwenen achter matglas dat het licht egaliseert. Integendeel, ze tekenen zich fel en trillend af achter de schildering op acrylglas. Constructie, licht en schilderwerk hebben elk hun eigen inbreng.

De inspiratie voor de lichtbakken deed de kunstenaar op tijdens een residentie in Detroit. Vroeger het hart van de Amerikaanse auto-industrie maar nu ernstig in verval. Leegstaande fabrieken, vervallen huizen en een enorme werkloosheid. Voor Job werd de teloorgang gesymboliseerd door de reclame lichtbakken. Eerst waren ze een symbool van het kapitalisme, nu vergaan en achtergelaten, sommige knipperen nog… Een tragedie niet veroorzaakt door een natuurramp maar door het handelen van de mens zelf.

En dan iets over de geschilderde bomen, wolken en golven. Ze zijn niet aangebracht met een fijn penseeltje maar vooral het resultaat van krassen, schuren en weghalen. Door deconstructie dus. Het past helemaal in het werk.

In Dapiran Art Project Space kun je zijn werk bekijken. De voortdurende strijd van de mens is in zijn werk rauw verbeeld. Niet perse somber, eerder heroïsch en daardoor hoopvol.

Links
Expositieinformatie Dapiran Art Project Space.
Verfgeweld – website Jop Vissers Vorstenbosch.

Andere actuele expositie waar het werk van Jop te zien is:
The Wild – W139 – Compromisloze kunst van Oscar Peters
.
Het Stijlpaviljoen – Amersfoort.

 

expositie: Jop Vissers Vorstenbosch, t/m 26 aug. vr en za 12-18 uur.
locatie: Dapiran Art Project Space, Springweg 59 ,3511 VK  Utrecht.

jop-vissers-vorsenbosch_dapiran_1
Licht bak je kunt hem vinden in de kelder van de galerie (ven vragen)
vijf smalle werken van Jop Vissers Vorsenbosch
Vijf losse werken. Ze verbeelden TL lampen die elk op hun eigen manier branden

Poème symphonique – Ligeti – Culturele Zondag Utrecht

100 Metronomen

Bij de naam ‘Poème symphonique’ denk je aan iets moois, iets lyrisch. Een muziekstuk dat je meevoert in een zoete droom weg van de alledaagse sleur. Er zijn zeker klassieke composities met deze naam die die verwachting waarmaken maar de Poème symphonique uit 1962 van componist Ligeti rekent er voorgoed mee af.  Tijdens de Culturele Zondag op 5 juni brengt de Gaudeamus muziekweek het beroemde stuk weer ten gehore.

In de zaal staan 100 metronomen. Allemaal geheel of gedeeltelijk opgewonden maar afgesteld op verschillende tiksnelheden. Een dirigent en 10 performers verschijnen op het podium en na enige tijd geeft de dirigent een signaal waarop de 10 performers de metronomen zo snel mogelijk in beweging zetten. De zaal wordt gevuld met een wolk aan ritmes. Dat houdt een tijd(je) aan totdat metronomen uitvallen doordat de veer ‘op’ is. Als de laatste van de 100 stil valt is het muziekstuk ten einde.

De (wereld) premiere zou op 13 september 1962 op de Nederlandse televisie plaats vinden. De controverse over het muziekstuk was echter zo groot dat de uitzending werd afgelast. In plaats daarvan werd een voetbal wedstrijd uitgezonden. Ligeti beschouwde het werk als een protest tegen de heersende contemporaine muziekpraktijk. Hij was dan ook erg verontwaardigd dat de (vooraf gemaakte) opnames niet werden uitgezonden.

Waarom een item over een muziekstuk in dit kunstblog? Omdat het werk de muziek overstijgt. De componist ontwikkelde het toen hij kort samenwerkte met de Fluxus beweging. Het zweeft tussen een performance en een muziekuitvoering in. Is het stuk vooral een protest tegen de gevestigde orde of wil het een serieus muzikaal inzicht naar voren brengen?

György Sándor Ligeti
György Sándor Ligeti

Dat is een vraag die ik niet kan beantwoorden. Het is zo frappant anders dat je je er over blijft verbazen. Zelfs na 55 jaar. De nederige dienaar (en kwelgeest) van de muziek in de hoofdrol en muzikanten gewoon op een stoel in de zaal…

De veer-metronoom is een overbodig gereedschap geworden in deze tijd. Dat geeft Poème symphonique een extra dimensie. Het is niet alleen een geniaal, geweldloos protest maar nu ook een symbool van de veranderende tijd.

Links
Ligeti’s Poème Symphonique.
Wikipedia over Poème symphonique.

Poème symphonique wordt op 5 juni tijdens de Culturele Zondag (maandag) in Utrecht op de volgende tijden opgevoerd in de Stijlkamer van Hoog Catharijne: 

  • maandag 5 juni 13:00-13:15
  • maandag 5 juni 15:00-15:15
  • maandag 5 juni 16:00-16:15
  • maandag 5 juni 17:00-17:15

Uitvoering tijdens Plush Festival in Dorset

Niek Hendrix – Projections – Dapiran

niek_hendrix_projections_dapiran_1

Bovenstaand werk van Niek Hendrix bij Dapiran Art Project Space is een van mijn favorieten in de expositie Projections. Waarom? Omdat het mij opvalt. De meeste voorwerpen die Niek schildert hebben nogal wat verwijzingen naar de (kunst)geschiedenis. Natuurlijk heeft dit werk ook verwijzingen maar het is ook nog zo hedendaags. Je kunt het gewoon nog kopen in een (muziek)winkel.

Het apparaatje is met grote zorg en toewijding geschilderd. De precisie frappeert je.   Langzaam glijden je ogen over de letters, de schroeven, de krassen en vlekken. De knoppen waar je even aan zou willen draaien. Het hele apparaat, je zou het voor je gevoel zo kunnen pakken om mee te nemen.

Het is in zwart/wit geschilderd net als alle andere werken en dat is bijzonder. Zwart/wit verwacht je eerder bij tekeningen of vroeger fotografie. Het maakt de werken in Projections gelijkwaardig. Het instrumentje voor gitaristen is niet meer of minder dan het lam gods, dat even verder is te zien. Momenten uit de menselijke geschiedenis. Beelden met een verhaal, met vragen.

Roept zo’n elektronisch apparaatje nog vragen op? Het lijkt zo duidelijk. Maar toch. Het staat op een podium. Misschien kijken wel duizenden mensen naar de gitarist. Hij laat een gloedvolle solo horen. Zonder dat instrumentje was het niet zo mooi geweest.  Het staat nauwelijks zichtbaar op het podium en doet al jaren zijn ding. Mogelijk wordt het ooit vervangen door een computertje maar wie weet weerstaat het de digitalisering door zijn eenvoud en gebruiksgemak. Een icoon van zijn tijd.

Zo is het eigenlijk met alle werken in de expositie. Ze zijn met een overdonderende precisie geschilderd. Je bent even stil maar dan komen er vragen op, zo veel vragen…

expositie: Niek Hendrikx – Projections, t/m 24 juni 2017, vr en za 12 – 18 uur.
locatie: Dapiran Art Project Space, Springweg 59, 3511 VK Utrecht.

niek_hendrix_projections_dapiran_4

niek_hendrix_projections_dapiran_5

Niek Hendrix Projections Dapiran 3

Niek Hendrix Projections Dapiran 2

FORMat Play – Goof Kloosterman – Atelier 014

formatplay_logo

In 2014 studeert Goof Kloosterman af aan de HKU in Utrecht.  Zijn eindexamen expositie valt op. In een van zijn werken kopieert hij een wit vel papier. De kopie dient  als origineel om een volgende kopie te maken. Deze handeling wordt steeds herhaalt. Omdat kopieermachines niet perfect zijn vertonen de kopieën steeds meer zwarte vlekken, tot ze helemaal zwart zijn. Vervolgens raakt de inkt op en worden de kopieën weer witter.  Het laatste vel papier is weer geheel wit.  Van deze vellen maak hij een chronologisch overzicht als kunstwerk.

photo-118
Van witte kopie naar witte kopie.  foto: © Das Spectrum

Op de Unfair van 2016 presenteert hij een mini bioscoop. Je kunt er live kijken naar een voorstelling die zich in  een ander deel van Amsterdam afspeelt. De verbinding is met WiFi tot stand gebracht. De voorstelling bestaat uit rook die met een zekere regelmaat in een theaterzaal het podium wordt opgeblazen.
Thema’s in zijn werk zijn:(mechanische) ritmes en patronen, toeval, oneigenlijk gebruik van machines, hoe ontstaan beelden en wat is je rol als beschouwer?

In het project FORMat Play in Atelier 014 onderzoekt hij deze thema’s verder, waarbij het presenteren centraal staat. Gedurende vier weken (van 16/03/2017 t/m 9/4/2017) verzorgt hij elke week een andere voorstelling/expositie.
Kun je met theaterlampen theater maken als er geen voorstelling is? Dat wil de kunstenaar onderzoeken. In de eerste episode wordt de bezoeker in de schijnwerpers gezet. Ben je dan nog wel bezoeker of misschien juist de artiest? En hoe voelt dat dan? De toegang is gereguleerd: elk kwartier mag 1 persoon naar binnen.
Vrijwel elke expositie begint met een opening. Is een opening daarmee onderdeel van de expositie? Heeft het evenement artistieke waarde? In de tweede episode kijk je als bezoeker naar opnames van een eerdere opening. Hoe lang blijf je kijken? Is het interessant? De toegang is gereguleerd tot maximaal twee bezoekers (in de ruimte).
In episode 3 loop je bij de ingang langs een flinke lamp. In een rustige, vaste regelmaat gaat de lichtbron van aan naar uit (en omgekeerd). Een camera neemt alles op. In de expositie ruimte zie je de lamp geprojecteerd op een metalen plaat. Voor de projector staat een ander kunstwerk uit een vorige expositie. Op een statief staan 2 tegen elkaar in draaiende schijven. Ze laten het licht door van de projector in en willekeurige opeenvolging van alles tot geen licht. Beide kunstwerken beïnvloeden het beeld op de metalen plaat. Maar wat weet je nog van het kunstwerk dat je nu niet meer kunt zien?
In de Grand finale, de vierde en laatste episode, mag je zelf voor kunstenaar spelen. Ten minste als je instemt met de voorwaarden. Dat is dat je bereid bent precies één van de opdrachten uit te voeren die aan je worden voorgelegd. In de expositie ruimte liggen op de grond witte, grijze en zwarte blokken. Op de muur worden de opdrachten geprojecteerd. (bijv: ‘Haal een zwart blok weg’). Wat ga je doen? Heel braaf een opdracht uitvoeren? Stiekem geen? Of lekker eigenwijs twee of meer?

FORMatPlay - episode 1 - Goof Kloosterman
Theater met alleen schijnwerpers?
FORMatPlay - episode 3 - Goof Kloosterman
Beeld van een gloeilamp gemaakt door 2 kunstwerken
FORMatPlay - episode 4 (Grand Finale) - Goof Kloosterman
Blijf je toeschouwer of doe je mee?
FORMatPlay - episode 4 (Grand Finale) - Goof Kloosterman
Blokken korrelig op scherm geprojecteerd.

In FORMatPlay speelt de kunstenaar met de elementen kunst, presentatie en beschouwer. Het idee van ik, de beschouwer hier en de kunst daar wordt onderuit gehaald. Je bent onderdeel van het kunstwerk geworden of misschien wel van de presentatie. Om het nog wat lastiger te maken wordt wat er in de expositieruimte gebeurt (deels) geregistreerd. Op een beeldscherm, net buiten de expositie, wordt het resultaat in korrelig beeld gepresenteerd. Wat is nu het eigenlijke kunstwerk? Het beeldscherm of de expositie?

Het is heel waardevol dat een kunstinstelling als Atelier 014 kunstenaars de ruimte geeft om te experimenteren. Je krijgt de mogelijkheid om de zoektocht van de kunstenaar mee te beleven. FORMatPlay bevraagt de rol van de toeschouwer. Kun je wel objectief naar kunst kijken? Of zijn allerlei factoren rond de presentatie van invloed?

Atelier 014 - FORMatPlay
Toegang Atelier 014

Atelier 014 is een jong kunstenaarsinitiatief gevestigd aan de Hardebollenstraat 10 in Utrecht. De kunstenaars Dina Ziad, Eva Geutjes en Lisanne Ruim zijn 8 maanden geleden dit initiatief begonnen.
Sinds drie maanden voeren ze een ‘No white cube’ beleid. Elke kunstenaar krijgt gedurende een aantal weken de ruimte tot zijn beschikking. Hij of zij gaat verder met wat de vorige kunstenaar heeft afgelaten.  Ze zien Atelier 014 als een laagdrempelig initiatief.
Op dit moment heeft Kate Price het pand onder haar hoede. Om op de hoogte te blijven van de activiteiten van Atelier 014 kun je het beste de Facebook pagina volgen (zie links), de website is nog in aanbouw.

Links.
goofkloosterman.nl.
Facebook pagina van Atelier 014.

FORMatPlay is inmiddels ten einde. (Het liep van 23 maart 2017 t/m 9 april 2017).

Met het mes schilde hij anders alleen appels – Monica Overdijk – Moira Utrecht

Een koevoet, een hamer, een schaar.  In zachte kleuren getekend hangen ze aan de muur. De vellen papier zijn niet ingelijst mar zijn direct aan de wand bevestigd. De voorwerpen lijken langzaam uit het papier op te doemen. Het voelt poëtisch.
Er is ook een ander kant, de objectiviteit, het afstandelijke. Een persoonlijke toets is ongewenst. Het gaat om het voorwerp, dat moet er zo natuurgetrouw mogelijk opstaan. Bijna alsof je het voorwerp van de muur kan pakken en gebruiken. Maar aan dat gebruiken kleeft een verhaal.

Krantenartikelen verzameld door Monica Overdijk

Kunstenaar Monica Overdijk is gefascineerd door moordzaken. Hoe komt een moordenaar tot zijn moord? Hoe kan hij of zij iemand met wie al jaren in gezamenlijkheid is doorgebracht ombrengen, vaak op gruwelijke wijze? Wat gaat er door de dader heen? Hoe is het contact met het slachtoffer tijdens de daad? Een pistoolschot vind ze te afstandelijk, te zakelijk. Het fysieke contact moet er zijn, hoe morbide en confronterend dat ook is.

Monica Overdijk - Riem

De moordwapens die ze tekent zijn niet de echte maar substituten. Jij en ik hebben die gewoon in ons huis liggen. Ze fotografeert de voorwerpen. Om het te tekenen toont ze een vergroting op een beeldscherm. Vanaf dat scherm wordt het voorwerp op papier gezet. Ze tekent met puntjes, ontelbare puntjes. Al die puntjes visualiseren het wapen. Zacht, poëtisch maar haarscherp. Het is alsof met al die puntjes die moordzaak voor haar een plek krijgt.

Bij het schrijven van dit blog voel ik toch twijfel.  Had de kunstenaar niet het echte wapen moeten tekenen? (Als daar door de politie toestemming voor was gegeven.) Was dat niet veel dramatischer geweest? Of had de sensatiezucht van de beschouwer dan de oprechte intentie van de kunstenaar overschaduwd?

Monica Overdijk - Touw

In Moira in Utrecht hangen de tekeningen in de expositie ‘Met het mes schilde hij anders alleen appels‘. In totaal wil ze 40 moordzaken met een tekening vereeuwigen. Daar heeft ze nog wel tijd voor nodig. Ze schat tot februari volgend jaar. Ze is zelf bij de expositie aanwezig dus je kunt met haar in gesprek.

expositie: Met het mes schilde hij anders alleen appels t/m 16 april, vr-zo 13-18 uur
locatie: Moira Expositieruimte, Wolvenstraat 10, 3512 CH Utrecht

Monica Overdijk - Koevoet

Monica Overdijk - Broodmes