Maandelijks archief: december 2017

Prix de Rome 2017 – Kunsthal Rotterdam

Het Mondriaanfonds is heel duidelijk over het doel van de Prix de Rome en de winnaar moet die visie waarmaken. Belangrijk is dat de kunstenaar vernieuwend werkt, internationale potentie heeft en de Nederlandse kunstwereld representeert. De vier genomineerden tonen allen werk dat nog het best omschreven kan worden als een installatie. Maar veel meer sturen ze aan op de beleving van de bezoeker. Het zijn vier verschillende werelden waar je deel van uit maakt als er binnenstapt.  Ze vragen op hun eigen manier je aandacht en doorbreken het routineuze kijken.

Het werk van Katarina Zdjelar is -op het eerste gezicht- nog het meest toegankelijk.  Vier video schermen vullen de ruimte. In de vloer zijn werken uitgesneden die hun eigen aanwezigheid bevragen. De video’s zijn uiterst sober en concentreren zich op wat voor de mens het dichtstbij is, zijn lichaam. De scripts zijn gebaseerd op enkele bewaard gebleven choreografiën van de D.-Hoyer Studio. Dit initiatief werd opgericht door Dore Hoyer in het plat gebombardeerde Dresden  kort na de Tweede wereld oorlog. In een zaal zonder ramen begon zij een dansschool.

Katarina Zdjelar - Not a Pilar Not a Pile
Katarina Zdjelar – Not a Pilar Not a Pile

Hoe verbeeld je een afgrijselijke gebeurtenis? Die bijna 250 jaar geleden plaatsvond en waarvan vrijwel niemand getuige is geweest. De enige verwijzing bestaat uit een gerechtelijk document. Rana Hamadeh probeert het met een opera. Voor de Prix de Rome bouwde ze een scene na. Het is een soms luidruchtige getuigenis voor een gruwelijkheid die net niet ongemerkt voorbij is gegaan. De pianola is een mooi onderdeel van de scene. Het visualiseert een pianist die er niet meer is.
De gehele opera wordt op 14 en 15 december 2017 opgevoerd in de Rotterdamse Schouwburg.

Rana Hamadeh - The Ten Murders Of Josephine
Rana Hamadeh – The Ten Murders Of Josephine

Bij een (museum)expositie wordt er alles aan gedaan om jou een zo aangenaam mogelijke ervaring te bezorgen. Verlichting, kleurgebruik, de looproute door de zalen, teksten, de opstelling van de kunstwerken. Ze vormen een doordachte eenheid ten dienst van de getoonde kunst.
In de expositie van Saskia Noor van Imhoff is het dienende van die ondersteunende structuren verdwenen. Ze spelen de hoofdrol. Het maakt de bezichtiging tot een boeiende maar ook ongemakkelijke ervaring. Het begint al bij de lift, die je het traplopen bespaart maar wel onderdeel is van de expositie.

Saskia Noor van Imhof - # +31.00-1
Saskia Noor van Imhof – # +31.00-1

Kinderen zien dieren als mensen, als gelijken. Het is een toekennen van individualiteit, die de meeste volwassenen zijn vergeten. In de installatie van Melanie Bonajo spelen kinderen de hoofdrol. Ze praten over dieren, Al pratende zijn ze voor ons volwassenen een ontwapende spiegel. Het laat zien hoe wij -eenmaal volwassen-  met dieren omgaan en hoe we naar dieren kijken en daarmee misschien ook wel naar onszelf.

Melanie Bonajo - Progress vs Sunsets
Melanie Bonajo – Progress vs Sunsets

Als je via de trap bij de expositie van de Prix de Rome binnengaat, zie je vier toegangen. Elke genomineerde kunstenaar heeft zijn eigen zaal. Het heeft iets van een pleintje in een oude stad, misschien Rome wel. Er komen vier deuren op uit. Elk van een huis met een heel eigen wereld.

expositie: t/m 25 februari 2018, di-za: 10-17 uur, zo 11-17 uur.
locatie: de Kunsthal Rotterdam, Museumpark Westzeedijk 341, 3015 AA Rotterdam.

Equilibre fragile – galerie Sanaa

galerie-sanaa_drieIn Nederland gaan we vechtend over straat vanwege ‘blackface’ ofwel Zwarte Piet. Het is misschien dan ook niet vreemd dat Afrikaanse kunstenaars zwak vertegenwoordigd zijn in de Nederlandse kunstwereld. Gelukkig zijn er kunstinstituten die tegen de stroom inroeien. Galerie Sanaa is er een van. De expositie  ‘Equilibre fragile‘ toont louter Afrikaanse kunstenaars. Berthe Schoonman gaf Myriam Mihindou, een internationaal bekende Afrikaanse kunstenaar, carte blanche om de expositie samen te stellen. Een gedurfde stap.

Wat is er bijzonder aan Afrikaanse kunstenaars? Alleen dat ze recht hebben op een gelijkwaardige plek in de -door het Westen gedomineerde- kunstwereld? Of is er een Afrikaanse kunst? Ik heb daar over nagedacht maar moet concluderen dat ik niet de kennis he die vraag te beantwoorden, als die al te beantwoorden is.  Toch voelt de expositie bijzonder.

Alsof er door de middelen die we zo goed kennen, olie- of acrylverf, houten lijsten, video een andere wereld opdoemt. Nee niet zozeer een andere wereld maar meer een manier van kijken naar de wereld. En hoe die wereld beleefd wordt.

Boris Anje Tabufor - Notre Vie - 2017 - acryl op doek
Boris Anje Tabufor – Notre Vie – 2017 – acryl op doek

Neem het werk van Boris Anje Tabufor. Het is van een soort uitbundigheid die het Westen vreemd is. De huid (handen en gezicht) zijn volledig bedekt met logo’s van het internet, die we in het westen ook zo goed kennen.  Een huidaandoening lijkt het, word de mens in Afrika ook verzwolgen door sociale media?

Deelnemende kunstenaars:
Boris Anje Tabufor (Cameroon), Pélagie Gbaguidi (Benin, Belgium), Ori Huchi Kozia (Republic of Congo), Miguel Marajo (Caribbean, Fr ), Alex Mawimbi (Kenia), Patsheli Kahambo Kitenge (DRC), Hervé Yamguen (Cameroon), Van Andrea (Republic of Congo), Myriam Mihindou (Gabon, FR).

exposite: Equilibre fragile, t/m 6 januari 2018, wo-za/12-18 uur.
locatie: Galerie SANAA, Jansdam 2, 3512 HB Utrecht.

galerie-sanaa_miriam-mihindou.jpg
Miriam Mihindou – Polarisation Cuite – 2017 – Koper, naalden, etymology, warme lijn, draad, pigment.
Herve Yamguen - tekening - 2005/6
Herve Yamguen – tekening – 2005/6
Patsheli Kahambo Kitenge - zonder title - 2017 - acryl op papier
Patsheli Kahambo Kitenge – zonder title – 2017 – acryl op papier

galerie-sanaa-wanddoeken

Final Portrait – Film over Alberto Giacometti

Parijs, 1964. Een armzalige steeg met aan de ene kant een kleine woning. Niet veel meer dan een slaapkamer met iets van een keuken. Aan de andere kant een atelier. Hier woont en werkt Alberto Giacometti. Geboren in 1901 en inmiddels internationaal beroemde beeldhouwer en schilder.

Op een zekere dag stapt James Lord, een succesvol schrijver en vriend van Giacometti deze steeg binnen. Op verzoek van de kunstenaar laat hij zich portretteren, een sessie die maar een paar uur zal duren. Het loopt anders, uiteindelijk poseert hij 18 dagen in het atelier, voor Giacometti zijn goedkeuring aan het werk geeft.

DSC_7513.jpg

Met Lord wandelen we de wereld van Giacometti binnen. Behalve de kunstenaar wonen er op de binnenplaats broer Diego, die er een eigen atelier heeft en zijn assistent is. En Anette zijn vrouw die bescheiden op de achtergrond een geheel eigen rol speelt. Regelmatig bezoekt hij een cafe op de hoek of maakt een wandeling op een begraafplaats in de buurt. Dat is zijn leven zo’n beetje, om geld geeft hij niet. Hij leeft voor de kunst.

Het contrast met zijn model kan haast niet groter. Een man van de wereld. Keurig gekleed. Hij verblijft een luxe hotel in de buurt. Met verbazing aanschouwt hij de omstandigheden waarin de beroemde kunstenaar verkiest te leven. Geld is het probleem niet.

James en Alberto trekken samen op. Ze praten veel, tijdens het schilderen, hun wandelingen of bezoeken aan het cafe. Die gesprekken tonen de zwaarmoedigheid maar ook de humor van de kunstenaar. Tijdens het schilderen is Giacometti de baas. Al die dagen zit de schrijver in precies dezelfde houding. De kunstenaar kijkt, kijkt nog eens, schildert wat streken, kijkt weer. Over de dagen doemt zo langzaam het portret op.

Uiteindelijk is het portret klaar en wordt in een solide houten kist verpakt om verscheept te worden naar New York. Het kostte veel moeite Giacometti te overtuigen dat het goed was. James Lord neemt afscheid van Diego, Giacometti en Anette. Ruim een jaar later zal de kunstenaar overlijden.

De film is dus met recht een ‘Final Portrait‘. Een integere film die een eerlijk beeld schets van de kunstenaar. Geen held, geen getormenteerde ziel maar een mens met een enorme toewijding aan de kunst.

Biografie van James Lord over de kunstenaar, waarop de film gebaseerd is:
bol.com – A Giacometti portrait.
Final Portrait bij Cinemien, distributeur van de film.
Recensie van Final Portrait in de Digitale Kunstkrant.

Afscheid Dapiran Art Project Space

Het was ergens in het najaar van 2013. Ik slenterde door de Springweg in Utrecht en ontdekte op nummer 59 een nieuwe galerie, Dapiran. Het was ook de tijd dat mijn belangstelling voor de moderne kunst (weer) begon aan te wakkeren. Zo’n galerie spot je natuurlijk niet voor niets.

Bezoeken aan galeries voelde nog wat onwennig, dus het duurde nog even voor ik de Dapiran bezocht. Op een zekere dag echter stapte ik door de deur naar binnen. Een beetje bevreesd voor de kritische blik van de galeriehouder die vorsend mijn kredietwaardigheid zou gaan beoordelen.

dapiran_job_vissers_vorstenbosch
Job Visser Vorstenbosch hangt zijn werk gewoon aan de buitengevel!

Dat bleek echter een complete misvatting. De ontvangst was heel hartelijk en Cathelijne vertelde uitgebreid over het werk van de kunstenaar en de motivatie om een eigen galerie te beginnen. Over de kunst die in haar galerie zou komen te hangen was ze heel helder (in mijn eigen woorden): “Kunst moet visueel aantrekkelijk zijn maar er moet ook een verhaal achter zitten”. Die opmerking is me altijd bijgebleven. En soms, als ik radeloos naar een kunstwerk kijk, komt die uitspraak mij te hulp.

Sindsdien heb ik de meeste exposities van de galerie bezocht. Altijd werd ik hartelijk ontvangen. Laat ik wat tentoonstellingen noemen die zo in mij opkomen.  Job Visser Vorstenbosch met zijn fraaie lichtbakken. Er hing er zelfs zelfs een aan de buitenmuur. Cindy Moorman, geopend met een performance van dansers en waarbij de gasten een cape kregen in de kleuren geel, blauw en zwart. En tot slot mijn eerste blog over Dapiran Art Project Space ‘Just like a bright silvery mist’. Een groepsexpositie van drie kunstenaars die gezamenlijk reflecteerden op het pand en zijn geschiedenis.

dapiran-cmoorman-buiten
Opening expositie Cindy Moorman – Positions

Vandaag, 2 december 2017, zal ik weer door de Springweg slenteren, op weg naar die toen ontdekte galerie. Het is voor een afscheidsfeestje, want na vier mooie jaren gaat Dapiran Art Project Space sluiten. Dat is jammer voor de Kunstwereld, voor Utrecht, voor jou en mij en natuurlijk ook voor Cathelijne. Het is heel verdrietig maar dat we dat vinden betekent ook dat we blij zijn dat de galerie er was. En dat Cathelijne ons meegenomen heeft in haar zoektocht naar de mooie plekken in de kunst.

 

Jay Miriam – Ornis A Gallery

Jay Miriam - Pastries from Mars
Pastries from Mars

Een grote hand die boven een etagère vol gebakjes zweeft. Het tafereel is verder heel minimaal opgezet. Een menselijk figuur, op het randje van abstract. Een rode ondergrond, blauwe/witte achtergrond en een gele stoel.

Waarom is die hand zo groot? En waarom al die gebakjes? Is het een hedendaagse vermaning tegen de verleiding of een mijmering na een vermoeiende dag? In een ander schilderij, een vrouw slechts gehuld in een knalgroene onderbroek. Ze kijkt dromerig in de leegte. Ook in dit schilderij een grote hand. Het lijkt iets vast te houden maar je ziet niets.

Jay Miriam - Portrait of green underpants
Portrait of green underpants

Het werk van Jay Miriam is tegelijk rauw en liefelijk. Je kunt het niet gelijk plaatsen en blijft daarom kijken. De expositie draagt de titel “Fantasies in a waking state“. Je zou het dagdromen kunnen noemen maar dat is het toch niet. Voor dagdromen is het werk net te concreet maar het vervagen, verdwijnen is al wel ingezet.

De kunstenaar laat zich inspireren door gebeurtenissen van alle dag. Zoals we die natuurlijk allemaal meemaken. Sommige van die gebeurtenissen zijn voor Jay Mariam bijzonder. Die schildert ze dan. Een ontmoeting met vriendin die ze al lang niet heeft gezien. Ze kwam haar tegen in een bar en brengt vervolgens de avond met haar door.

Achter de ruwe facade van het werk van Jay Mariam is een poëtische benadering van het leven zichtbaar.

Jay Miriam - Female Bust
Female Bust

expositie: Jay Miriam Fantasies of a Waking State, t/m 6 januari 2018, wo-vr 12-18 uur, za 13-18 uur.
locatie: Ornis A Gallery, Hazenstraat 11, 1016 SM Amsterdam.

Jay Miriam - Picking apples from the gras
Picking apples from the gras