Maandelijks archief: juni 2017

Echo Chamber – Navine G. khan-Dossos

In een echokamer blijven geluiden lang naklinken. Vanwege die eigenschap wordt echo-chamber in de media ook als begrip gebruikt.  Het gaat om meningen en ideeën die in het media circus dominant zijn, veel worden herhaald en elkaar versterken. Vrijwel kritiekloos. Andere opvattingen worden daardoor weggedrukt.

Navine G. Khan-Dossos - Echo Chamber
Navine G. Khan-Dossos – Echo Chamber

Voor kunstenaar Navine G. Khan-Dossos is de invloed van de media op hoe wij de wereld zien  haar belangrijkste thema. Ze onderzoekt beladen onderwerpen als IS, terrorisme, geweld en vrouwen  en hoe de media daar mee omgaan.

In Het 0og van het van Abbemuseum heeft Navine een wandschildering gemaakt. Ze liet zich inspireren door de beeldvorming rond de ‘the White widow’. Een medianaam voor Samantha Lewthwaite. Echtgenote van Germaine Lindsay die met 3 andere mannen in 2007 een bomaanslag pleegde in de Londense metro. Op dit moment is ze een van de meest gezochte terroristen. Van haar circuleren slechts enkele foto’s die steeds weer worden gebruikt als ze in de media ter sprake komt. Kranten, televisie en nieuwszenders lijken een fascinatie te hebben voor gewelddadige vrouwen.

Achter de feiten en schamele foto’s wil ze patronen ontdekken. Daarom spreekt ze over haar onderwerpen veel met deskundigen.  Met dat onderzoek wil ze een nieuws soort taal ontdekken die achter het beeld dat de media presenteren schuil gaat. Het resultaat vertaalt zich in grote wandschildering die de hele oppervlak van het oog in beslag neemt.

Grote wandschilderijen maken past bij Navine. 22 dagen lang heeft ze zeven dagen per week, acht uur per dag geschilderd. Het moet een enorme klus zijn geweest voor een schilder alleen. Toch gebruikte ze gebruikte maar twee liter verf.

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-1_van-abbe-museum

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-5_van-abbe-museum

Alhoewel ze altijd al schilder wilde worden, is ze eerst gaan studeren. Kunstgeschiedenis, islamitische kunst en Arabisch. Daarna is ze verder gegaan in de beeldende kunsten. Ze sloot het traject af met een periode aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht, waar ze maart 2015 haar eindpresentatie had. Die studies waren voor haar voeding voor het schilderen en ze wil haar werk in een (kunst) historische context kunnen plaatsen

Tijdens ons gesprek staan we bij het Oog. De wandschildering bevind zich achter een glazen wand. Daartussen op de vloer een laag water. Het schept afstand tussen de bezoeker en het werk. Een waardevolle afstand. Je kunt niet naar het werk toe. Om het te observeren is een andere energie nodig.

Een belangrijk onderdeel van het werk is een zich herhalend patroon dat onderaan in het zwart begint. Het is gebaseerd op de Muqarnas. Een constructie die in de islamitische bouwkunst veel wordt gebruikt. Het vormt een onvergang/verbinding tussen de ronde en meer rechte ruimtes.

Ritmische, zich steeds herhalende patronen in het werk. Het is niet oosters maar ook niet westers. De kleuren zijn hard maar ook zacht. Er is zwart maar ook wit. De White Widow vind je niet direct terug. Er is ook geen geweld. Het stemt wel tot nadenken. Je kijkt, je overweegt. Dat is wat we het meest nodig hebben in deze tijd.

Links
De Echo Chamber – Navine G. Kahn Dossos in het oog.
khandossos.com.
Fotoreportage van het vervaardigen van de Muurschildering.
Echo Chamber (media) on Wikipedia.
Informatie over Samantha_Lewthwaite op Wikipedia.

Expositie: Echo Chamber van Navine G. Kahn-Dossos, t/m zo 12 nov 2017 (di-zo, 11-17 uur).
Locatie: van Abbe Museum, Bilderdijklaan 10, 5611 NH Eindhoven.

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-3_van-abbe-museum

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-4_van-abbe-museum

navine-g-khan-dossos_echo-chamber-2_van-abbe-museum

42 jaar galerie De Witte Voet

Bij Keramiek denk je al gauw aan klassieke vazen, mooie schalen, sierlijke vogels, schattige pinguïns of dikke dames in kleurrijke badpakken. De laatste tijd is dat beeld aan het veranderen. Keramiek is hip. Maar er is een kleine galerie in Amsterdam die al 42 jaar de keramiek in al zijn rijkdom toont en niet die functionele, mooie, nuttige dingen.

Anne Ausloos
Anne Ausloos, dit werk viel me op bij een eerder bezoek aan de galerie

Dat is galerie De Witte Voet in de Kerkstraat in Amsterdam. Annemie Boissevain begon de galerie in 1975. Na werkzaam te zijn geweest in het Rijksmuseum en een aantal jaren als galerie assistente te hebben gewerkt, wilde voor zichzelf beginnen. Geen elitaire galerie voor de ‘upper class’ maar een plek waar iedereen welkom was. Haar avontuur begon in een kelder aan de Brouwersgracht ook in de hoofdstad. Aan die locatie dankt de galerie de naam. Je kunt een kelder zien als de voet van een huis. En ergens las Annemie de (oude) uitspraak: ‘de konst heeft 4 witte voeten’. Zo ontstond de naam ‘De Witte Voet’.

Keramiek was geen vanzelfsprekende keuze. Ze wilde zich onderscheiden tussen de vele galeries in Amsterdam.  Gaandeweg is ze van klei gaan houden. Nu wordt ze wordt door kunstenaars in binnen en buitenland gewaardeerd om haar standvastig beleid en moedige keuzes. Wat ze zelf mooi vind is al die jaren haar leidraad geweest. Geld en gelikte kunst waren aan haar niet besteed. Haar overtuigingskracht en vitaliteit zijn aanstekelijk, zelfs na 42 jaar.

Ze wijst me op het ‘servies’ dat op een grote tafel in het midden van de galerie is opgesteld. De perfect rond ogende zwarte  lijnen zijn met de hand op het witte porselein aangebracht. De borden die je eerst wat minzaam bekeek gaan voor je leven. Al die borden met al die cirkels. In de plaatsing van die cirkels is geen patroon te herkennen. Ze dansen en de nauwelijks waarneembare onregelmatigheid van het handwerk voegt er een dimensie aan toe.

Clare twomey
Clare twomey

Het -grotendeels in je eentje- runnen van een galerie is geen sinecure.  Daarom gaat de De Witte voet stoppen.  Het laatste half jaar heeft ze kunstenaars getoond met wie ze de afgelopen 42 jaar gewerkt heeft. Tot 24 juni toont ze tot slot vier Britse kunstenaars (Martin Smit, Rod Bugg, Ken Eastman en Clare Twomey).

Dus neem je kans om deze kleine galerie te bezoeken die in het grote Amsterdam altijd haar eigen koers gevaren heeft. Met een kunstdiscipline die niet vanzelfsprekend was. Voor Annemie Boissevain is het goed. Voor Amsterdam is het jammer en ik sla me voor mijn kop dat ik niet veel eerder deze galerie bezocht heb!

Links
Galerie De Witte Voet.

expositie: 4 British Artists t/m 24 juni, wo-za 12-18 uur.
locatie: Galerie De Witte Voet, Kerkstraat 135, 1017 GE  Amsterdam.

Rod Bugg
Rod Bugg
Clare twomey
Ken Eastman
Martin Smith
Martin Smith
Clare Twomey
Clare Twomey
Rod Bugg
Rod Bugg

Poème symphonique – Ligeti – Culturele Zondag Utrecht

100 Metronomen

Bij de naam ‘Poème symphonique’ denk je aan iets moois, iets lyrisch. Een muziekstuk dat je meevoert in een zoete droom weg van de alledaagse sleur. Er zijn zeker klassieke composities met deze naam die die verwachting waarmaken maar de Poème symphonique uit 1962 van componist Ligeti rekent er voorgoed mee af.  Tijdens de Culturele Zondag op 5 juni brengt de Gaudeamus muziekweek het beroemde stuk weer ten gehore.

In de zaal staan 100 metronomen. Allemaal geheel of gedeeltelijk opgewonden maar afgesteld op verschillende tiksnelheden. Een dirigent en 10 performers verschijnen op het podium en na enige tijd geeft de dirigent een signaal waarop de 10 performers de metronomen zo snel mogelijk in beweging zetten. De zaal wordt gevuld met een wolk aan ritmes. Dat houdt een tijd(je) aan totdat metronomen uitvallen doordat de veer ‘op’ is. Als de laatste van de 100 stil valt is het muziekstuk ten einde.

De (wereld) premiere zou op 13 september 1962 op de Nederlandse televisie plaats vinden. De controverse over het muziekstuk was echter zo groot dat de uitzending werd afgelast. In plaats daarvan werd een voetbal wedstrijd uitgezonden. Ligeti beschouwde het werk als een protest tegen de heersende contemporaine muziekpraktijk. Hij was dan ook erg verontwaardigd dat de (vooraf gemaakte) opnames niet werden uitgezonden.

Waarom een item over een muziekstuk in dit kunstblog? Omdat het werk de muziek overstijgt. De componist ontwikkelde het toen hij kort samenwerkte met de Fluxus beweging. Het zweeft tussen een performance en een muziekuitvoering in. Is het stuk vooral een protest tegen de gevestigde orde of wil het een serieus muzikaal inzicht naar voren brengen?

György Sándor Ligeti
György Sándor Ligeti

Dat is een vraag die ik niet kan beantwoorden. Het is zo frappant anders dat je je er over blijft verbazen. Zelfs na 55 jaar. De nederige dienaar (en kwelgeest) van de muziek in de hoofdrol en muzikanten gewoon op een stoel in de zaal…

De veer-metronoom is een overbodig gereedschap geworden in deze tijd. Dat geeft Poème symphonique een extra dimensie. Het is niet alleen een geniaal, geweldloos protest maar nu ook een symbool van de veranderende tijd.

Links
Ligeti’s Poème Symphonique.
Wikipedia over Poème symphonique.

Poème symphonique wordt op 5 juni tijdens de Culturele Zondag (maandag) in Utrecht op de volgende tijden opgevoerd in de Stijlkamer van Hoog Catharijne: 

  • maandag 5 juni 13:00-13:15
  • maandag 5 juni 15:00-15:15
  • maandag 5 juni 16:00-16:15
  • maandag 5 juni 17:00-17:15

Uitvoering tijdens Plush Festival in Dorset