Maandelijks archief: november 2015

Kijkdagen en de waarde van het toeval

Kijkdagen van veilinghuizen bezoek ik graag. Tenminste als het veilingen van moderne en hedendaagse kunst betreft. Het toeval heeft de werken bij elkaar gebracht. Geen curator die een visie op de kunst (of kunstenaar) wil uitdragen. Geen block-buster expositie om het publiek massaal te verleiden en politiek Den Haag te behagen. Gewoon kunst. En ook niet onbelangrijk, je kunt gratis naar binnen, zelfs een museumkaart is niet nodig.

De sfeer is ook anders dan bij een museum of galerie, minder heilig. De kunst moet tenslotte geveild worden. Het publiek is een mengeling van potentiële kunstkopers en kunstliefhebbers zonder koopplannen. Het is er gemoedelijk druk en er wordt gepraat zonder dat het storend is.  De kunstwerken hangen dicht op elkaar en de schilderijen hangen veelal niet achter glas. Het geeft, alles bij elkaar, mij het gevoel dat ik dichter bij de kunst en de kunstenaar kan komen, al kan dat ook suggestie zijn.

Tijdens Amsterdam Art Weekend bezocht ik vrijdag bij Christies een kijkdag voor de veiling ‘Moderne kunst’ van  1 december 2015. Het is kunst uit de periode van grofweg 1900 tot 1950. Kunst die allang de strijd voor erkenning voorbij is en zich in onze collectieve (kunst)geheugen een vaste plek heeft verworven. Onderaan de pagina  vind je een link naar de online catalogus bij Christies maar ik vertel graag aan jullie wat me is opgevallen.

Gustave Van De Woestyne, Derniers fruits premières fleurs,olieverf op doek, 90.5 x 71 cm, 1928
Gustave Van De Woestyne, Derniers fruits premières fleurs,olieverf op doek, 90.5 x 71 cm, 1928

Gelijk bij de ingang hangt een werk van Gustave van de Woestijne. Ik wist niet dat de beroemde dichter Karel van de Woestijne een broer had die schilderde. Karel  zei over kunstenaars: “Al schildert hij niets dan een boom, ik wil gevoelen dat deze kunstenaar geheel en al doortrilt is geweest van zij onderwerp.” Of zijn broer ook geheel doortrilt is geweest toen hij dit schilderij maakte is aan jou. Het is volgens mij met liefde geschilderd maar veel artistieke vernieuwing zie ik niet. De geschatte opbrengst ligt tussen de 70.000 en 100.0000 euro en dat vind ik best veel voor dit werk.

Willem Hussem, zonder titel, olieverf op doek, 80 x 80 cm, 1967.
Willem Hussem, zonder titel, olieverf op doek, 80 x 80 cm, 1967.

Van Willem Hussem worden een tweetal werken aangeboden, waaronder bovenstaande, zonder title. De rauwe abstractie is een beetje vreemde eend tussen de geveilde werken waar het figuratieve overheerst.

Rudolf Bonnet, Studie voor „De Toradja's", Pastel en krijt op papier, 104 x 53 cm ,1946
Rudolf Bonnet, Studie voor „De Toradja’s”, Pastel en krijt op papier, 104 x 53 cm ,1946

Toen Indonesië nog Nederlands Indië was, waren er natuurlijk ook schilders die daar schilderde. Hun werk kom je regelmatig tegen op veilingen. Doorgaans half ontblote (Indonesische) vrouwen maar dit keer is het een man, geschilderd door Rudolf Bonnet.

Carel Willink Landschap met zeven beelden, olieverf op doek, 101 x 143 cm, 1946.
Carel Willink Landschap met zeven beelden, olieverf op doek, 101 x 143 cm, 1946

Landschap met zeven beelden van Carel Willink wordt ook aangeboden. De kunstenaar was geliefd bij het publiek maar wordt door kunsthistorici met enig dedain bekeken. Dat is ook wel begrijpelijk zijn schilderijen zweven tussen kunst en kitsch. Ik kan me plezier naar het werk kijken maar of ik het thuis aan de muur zou willen hebben…?

Jan Sluijters, Elegante vrouw met een parelketting, olieverf op doek, 60 x 50.5 cm.
Jan Sluijters, Elegante vrouw met een parelketting, olieverf op doek, 60 x 50.5 cm.

Ook Jan Sluijters is van de partij. Hij schilderde deze mooie jonge vrouw, ik vind dat ze gewoon prachtige ogen heeft. In het echt zie je dat beter dan op een afbeelding.

Een stilleven met fruit en bloemen, olieverf op paneel,122 x 167 cm, 1969
A still life with fruits and flowers, olieverf on paneel,122 x 167 cm, 1969

Op de trap naar beneden zag ik nog een werk van Henk Helmantel . Een grote middeleeuwse tafel met fruit en groenten. Werkelijk prachtig geschilderd maar als je het moderne zo rigoureus afwijst als deze schilder, gaat het toch wringen. Het is zo saai. Toe Henk, schilder er nou een keer een Dinky toy bij of een Lego brandweerwagen. Gewoon voor de grap…

Wel ik sta weer beneden bij de garderobe. Ik hoop dat ik een beetje heb kunnen overbrengen wat me bezielt om kijkdagen te bezoeken. Wie weet kom ik je de volgende keer tegen…

Links:
Online catalogus veiling moderne kunst 1 december 2015
Christies kondigt aan dat er minder veilingen kom en Amsterdam (nu.nl)

Helaas zijn er altijd maar een paar (vier doorgaans) veilingdagen voor de veiling, zondag 29 november was de laatste  Je kunt er dus niet meer naar toe. Het adres is:
Christies
Cornelis Schuytstraat 57, Amsterdam

De verandering gevangen: Nicky Assman, Radiant

De expositie Radiant van Nicky Assman in Tent te Rotterdam, die moet je bezoeken om te beleven niet alleen om te bekijken. Er zijn slechts vier werken te zien maar toch val je van de ene verbazing in de andere. Twee installaties, een video en een sculptuur die alle vier ‘verandering’ visualiseren. Nicky Assman weet -ogenschijnlijk- moeiteloos met dit thema haar werk tot een krachtige eenheid te smeden.

Als je de tentoonstelling binnenloopt heb je in de zaal aan je linkerhand de installatie Radiant Er bewegen heel langzaam grote plexiglas driehoeken heen en weer. Ze hangen aan het plafond met dunne kettingen en worden voortbewogen door motortjes verborgen in een ronde kap. Elke driehoek is bedrukt met doorzichtige golf/lijnpatronen in verschillende kleuren. Ze worden vanuit de vier hoeken van de ruimte, beschenen door schijnwerpers. Al die patronen bij elkaar zorgen voor fraaie interferenties en schaduwen op de muur. Hierdoor wordt de installatie en ruimte een eenheid. Moedige zielen kunnen voorzichtig tussen de driehoeken doorlopen.

Nicky Assman - Radiant - installatie - 2015 (2)
Nicky Assman – Radiant – installatie – 2015 (2)

Als je bent uitgekeken en verder gaat loop je tegen de sculptuur Aurora aan. Op twee grote sokkels van gelijke grote zijn koperen platen bevestigd. De kunstenaar heeft ze bewerkt met een gasbrander en daarna met petina. Daardoor is op de platen een fascinerend kleurenspel te zien. Door de bewerking zal het oppervlak van de platen steeds veranderen. Heel langzaam maar toch zien de bezoekers na mij wat anders dan ik. Je hebt de neiging om snel aan dit werk voorbij te lopen maar de kleurvariaties op het metalen oppervlak zijn een geduldige observatie waard.

Nicky Assman - Aurora - Study 1 & 2 - 2015
Nicky Assman – Aurora – Study 1 & 2 – 2015

Een heel bijzonder werk is de installatie Solace. Een toneelvoorstelling van twee zeepgordijnen. Middels een mechaniek worden de zeepgordijnen langzaam opgetrokken vanuit een grote zeep-bak. Het zorgt voor een betoverend kleurenschouwspel. Na enige tijd spat een zeepgordijn uit elkaar. Het mechaniek zakt dan  langzaam weer naar beneden om een nieuw gordijn uit de bak omhoog te trekken. Zelfs het zachte geratel/gezoem van de motortjes hoort echt bij de installatie en is geen verstorend element.

Nicky Assman - Solace - installatie - 2015
Nicky Assman – Solace – installatie – 2015

Tot slot is er Liquid Solid. De kunstenaar werkte voor deze video samen met Joris Strijbos in een artist in residence project in het Finse Kilpisjärvi Biologisch Station. Een zeepoplossing in een grote glazen bak, wordt buiten neer gezet bij een temperatuur van -22 ºC.  Dus ver onder het vriespunt van water. De zeepoplossing bevriest echter niet zomaar. Het is een hardnekkig strijd van zo’n 18 minuten waarbij de zeep uitendelijk langzaam naar beneden zakt. De beelden worden begeleid door een sound-sculpture, wat de nodige dramatiek aan de video toevoegd.

Nicky Assman - Liquid Solid - video - 2015
Nicky Assman – Liquid Solid – video – 2015

In exposities met het nodig visuele spektakel is het altijd de vraag of het spectaculaire, de kunst overvleugeld. In deze expositie van Nicky Assman is dat zeker niet het geval. Alle vier haar werken zijn door het zorgvuldig onderzoeken van het thema verandering tot stand gekomen. Het resultaat is een unieke kijkervaring. Vaak heeft kunst een boodschap, een verhaal of het is een statement. Voor de getoonde werken is dat lastiger, verandering is steeds anders. Toch is verandering een actueel thema en past het goed bij de kunst. Want kunst heeft in zich een verlangen naar het eeuwige maar het enige dat eeuwig is, is verandering.

Links:
Informatie van Tent over de tentoonstelling Radiant van Nicky Assman.
Website van Nicky Assman.
Korte toelichting op het werk Solace door Nicky Assman.
Website van Joris Strijbos.
Preview op de expositie bij Subbacultcha
Review expositie Radiant bij Mister Montley

expositie: Radiant – Nicky Assmen, t/m 10 jan 2016 (di-zo:11-18u).
locatie: TENT Rotterdam, Witte de Withstraat 50, 3012BR, Rotterdam. 

 

Karishma D’souza – Bridges

Factory Shed, 114,5×163 cm, acryl op doek, 2008.
Factory Shed, 114,5×163 cm, acryl op doek, 2008.   ©Dapiran Art Project Space

De serene rust van de avond (of nacht) is neergedaald. Er is een weg te zien die voor een fabrieksterrein langs gaat. Ondanks het late uur zijn er nog mensen aanwezig.  In de verte zit een groepje bij elkaar.  Langs de weg staat een man naast zijn koffer te wachten. Twee mannen rommelen wat, elk in hun wagentje. Bij de muur langs de fabriek zit nog iemand.  Het is één tafereel dat Karishma D’souza heeft neergezet heeft maar de aanwezige mensen lijken elk hun eigen verhaal te vertellen. Het schilderij is te zien in de expositie Bridges bij Dapiran Art Project Space in Utrecht (t/m 19 dec).

Karishma schildert verhalend in een zachte, poëtische stijl. Treffend en zonder oordeel. Het kunnen eigen herinneringen zijn of beelden die haar zijn bijgebleven uit gedichten en boeken die ze heeft gelezen. Ze leest veel, westerse schrijvers maar zeker ook Indiase schrijvers en dichters. Navakanta Barua en Kabir (15e eeuw) behoren tot haar favorieten. In haar recente werk combineert ze de verschillende herinneringen en verwijzingen tot een compositie in een fictief tafereel.

Neighbourhood2, 75,5x90,5 cm, acryl op doek, 2007
Neighbourhood2, 75,5×90,5 cm, acryl op doek, 2007 ©Dapiran Art Project Space

Ze is geboren in India (Mumbai 1983) en studeerde aan de kunstacademies in Goa (Painting) en Baruda (Graphic arts/printmaking). In Nederland studeerde ze aan de Rijksacademie te Amsterdam. Momenteel woont en werkt ze in Goa, India. Bijzonder is om te vermelden is dat ze als Indiase een katholieke opvoeding heeft gehad. Hoewel ze niet heel gelovig is heeft ze de bijbel uitvoerig gelezen.

In de kleine ruimte van Dapiran Art Project Space hangen 8 werken van de kunstenaar. Een bescheiden expositie die je niet overdonderd. Het maakt een bezoek aan de galerie juist waardevol. Tenslotte kan één werk van een schilder genoeg zijn om je hart te veroveren. En in deze tijd van bomaanslagen, terreurdreiging en migrantencrisis, kan een zachte, positieve kijk op het menselijk leven, helend zijn voor de ziel…

Karishma d'Souza - olieverf op doek, 2015
Necessary things, 46×61 cm, olie op doek, 2015

Links:
Pagina van Karishma d’Souza op website Rijksacamedie
Mister Montley over ‘Bridges – Crossing Borders
Informatie over expositie Bridges op dapiran.nl

expositie: Bridges – Crossing Borders, t/m 19 dec 2015
locatie: Daprian Art Project Space, Springweg 59, Utrecht

In Hotel Maria Kapel: Blue Material van Seán Hannan

Ik kijk en luister geboeid naar de act van standup comedian Adam Fields. Tegen een achtergrond van blauwe toneelgordijnen en gehuld in een pak met blauw overhemd houdt hij een monoloog. Het beeld is gefixeerd. Het publiek komt nooit in beeld. Er is ook geen gelach of applaus en af en toe galmt zijn echo door de zaal. Is er eigenlijk wel publiek? Nee. De woorden verdwijnen zonder gehoord te worden in een lege zaal. Het geeft de ‘show’ een wrange bijsmaak. Zijn laatste zin is de sneer tegen een ‘bezoeker’. Deze weigert op te houden hem te filmen met zijn mobiel. De lol is inmiddels wel vanaf.

Sean Hannan - video - Blue Material - HKM
Video registratie van performance van stand-up comedian Adam Fields voor Blue Material.

Het stuk van Fields gaat over privacy, Eric Snowden en geheime diensten. Over zaken die we niet hadden mogen weten. Over controle versus vrijheid. Mogen we nog wel geheimen hebben en wat kan wel gezegd worden en wat niet? Het is al een oud thema. De titel Blue material is een verwijzing naar  een tot in de jaren 60 bestaande censuur in het Verenigd Koninkrijk. Alle teksten van komieken werden door overheidsdienaren gecontroleerd, de onderstreepte delen van de tekst mochten niet worden gebruikt.

Opstelling voor performance Blue Material in HKM

Opstelling voor performance Blue Material in HKM

Kunstenaar Seán Hannan heeft tijdens zijn residentie bij de Hotel Maria kapel in Hoorn het thema Blue Material uitgewerkt. Aan Adem Fields vroeg hij een comedyshow te maken op basis van uitgelekte NSA-documenten. Het gezamenlijke resultaat is zowel grappig als bitter. Is er in al die eeuwen wel iets veranderd? Hebben we  überhaupt de macht om iets te doen? En interesseert het ons eigenlijk wel? Met deze performance stelt de Iers/Nederlandse kunstenaar vragen rond een actueel thema,  op een manier die alleen binnen de kunst mogelijk is.

De performance is doorlopend te zien in de bioscoopzaal van het HMK. In de kapel attributen van de performance en een aantal werken van de kunstenaar.

Links
Website Seán Hannan.
Website Hotel Maria kapel.
Review ‘Blue Material’ in Metropolis M.

De symbolisch koffer met geheime documenten
De symbolisch koffer met geheime documenten

expositie: Seán Hannan – Blue Material t/m 21 november (wo t/m za 13-17 uur).
locatie: Hotel Maria kapel, Korte achterstraat 2a, 1621 GA  Hoorn.

Drie werken van Seán Hannan die horen bij Blue material.

Seán Hannan - Blue material
Seán Hannan – Blue material
Seán Hannan - Blue material
Seán Hannan – Blue material
Seán Hannan - Blue material
Seán Hannan – Blue material

 

 

Dwalen door het museum

Meestal bezoek ik een museum of galerie vanwege een specifieke expositie. Ik lees erover in de krant, of ik ontdek het op websites als galeries.nl, exhibitionist.nl of lost-painters.nl. Ook nieuwsbrieven zijn een goede bron voor tips. Het is allemaal heel gericht en efficiënt. Dat moet ook wel met een werkweek van 4 dagen. Toch is dwalen door een museum eigenlijk veel leuker. Het past ook beter bij de kunst. En het is waarschijnlijk ook een beter tegenwicht voor een druk leven. Toch geef ik er maar weinig aan toe. Daar wil ik verandering in brengen. Dit is mijn eerste blog over wat ik tijdens dat dwalen ontdek.

De twee schilderijen hangen tegenover elkaar in een zaal van het Stedelijk Museum te Amsterdam. Het kan eigenlijk geen toeval zijn dat ze daar zo hangen. Het ene schilderij is ‘Doppelportrait von Quappi und mir’ van de beroemde schilder Max Beckman (1941). Het is een van mijn favoriete schilderijen. Het is een beetje een somber schilderij en de houding en blik van de afgebeelde vrouw en man (Max Beckman zelf en zijn echtgenote)  heeft je gelijk in de greep. Op het andere schilderij (1930) met de titel ‘Op het terras’ staat Jimmy der Lak afgebeeld. Een Surinamer die in Den Haag zijn geld verdiende als varieté-artiest, barman en fotomodel. Het is gemaakt door de voor mijn onbekende schilder Nola Hatterman.

Er zijn zichtbare overeenkomsten tussen beide mannen, ze zijn netjes gekleed, de blik is gepijnigd maar tegelijk toont hun houding een onverzettelijke trots. Er zijn ook overeenkomsten die je niet ziet. Max Beckman was gevlucht uit Duitsland waar Hitler zijn kunst ‘ontaard’ had verklaard. In Nederland werd zijn kunst weinig gewaardeerd. Jimmy der Lak was een bezienswaardigheid. Er waren in die jaren nog niet veel Surinamers in Nederland. Daardoor kon hij een tijdlang aardig verdienen maar echt geaccepteerd zal hij zich nooit hebben gevoeld.

Nola Hatterman maakt ‘Op het terras’ in opdracht van bierbrouwer Amstel, die het wilde gebruiken voor een poster. Daarom ziet het er ook zo gestileerd en gladjes uit. Uiteindelijk vond Amstel het werk niet geschikt. Misschien was dat wel omdat de kunstenaar de onderdrukte woede van Jimmy teveel heeft laten doorklinken. Ze was erg begaan met het lot van de Surinamers in Nederland en ze noemde zichzelf een witte neger. Later is ze geëmigreerd naar Suriname om daar een kunstschool op te richten.

Die onderdrukte woede wordt zichtbaarder door de aanwezigheid van het schilderij van Beckman, die de vrijheid had die frustraties te tonen. Omgekeerd geeft het schilderij van Hatterman ook een extra dimensie aan het avondje uit dat het paar te wachten stond. De geschilderden hadden elkaar zomaar tegen kunnen komen…

Met enige moeite maak ik me los van beide schilderijen. Wel verrijkt met de tragiek die door deze mooie schilderijen zichtbaar wordt.

Links.
Informatie Stedelijk museum over ‘Op het terras‘.
Informatie Stedelijk museum over ‘Doppelportrait von Quappi und mir
Korte video over het leven van Jimmy der Lak
Website lost-painters
website galeries.nl
website exhibitionist.nl

Op het terras-Nola Hatterman
Op het terras – Nola Hatterman, olieverf op doek, 1930
Max Beckman - Doppelportrait von Quappi und mir
Max Beckman – Doppelportrait von Quappi und mir, olieverf op doek, 1941

The value in mathematics

Het werk van Falke Pisano kan ik niet meteen ‘mooi’ vinden maar het woord ‘lelijk’ is evenmin van toepassing. De objecten hebben een ijle, bijna mysterieuze aanwezigheid in de galerie van Ellen de Bruijne Projects. Alsof ze hier maar even zijn, om later zomaar op te lossen in het niets.

Falke Pisano - The value in Mathematics
Falke Pisano – The value in Mathematics

Wat meteen opvalt is een tafel-achtige constructie die in vierkante vakjes keramische objecten herbergt. Het heeft iets van een (wiskundige) ordening maar daar is het er ook weer te losjes voor. Dat geldt voor meer objecten. Twee wandkleden bijvoorbeeld. Op de doeken zijn met verschillende soorten draad op netten lijkende  constructies aangebracht maar een patroon kan ik er zelf niet in ontdekken. Houten beelden van dunne latten met ritmisch aangebrachte lijnen. Verder teksten. Op een muur een rij met genummerde statements en verder hangen er de nodige tekstbordjes.  Het is niet een zaal met afzonderlijke kunstvoorwerpen maar een installatie waar je in kunt ronddwalen en je verwonderen over een nieuwe taal die vorm krijgt.

Falke Pisano - The value in mathematics
Falke Pisano – The value in mathematics

Tekst is voor Falke Pisano een belangrijke onderdeel van haar werk. Taal lijkt vooraf te gaan aan een kunstwerk. Wiskunde is voor haar ook een taal. Een taal die voor iedereen gelijk is. Het onderzoek naar wat kunst is en hoe kunst ontstaat is de kern van haar kunstenaarschap. Tijdens de intake gesprekken voor de studie aan de Jan van Eijck academie in Maastricht legde ze uit: “Het is niet mijn intentie om kunst te maken maar als het toevallig zo is dat ik werk maak dan is dat goed’.

Falke Pisano - The value in mathematics
Falke Pisano – The value in mathematics

Ondanks dat onzekere uitgangspunt heeft ze een indrukwekkende staat van dienst. Ze exposeert regelmatig in diverse galeries wereldwijd. Ze uit zich met teksten, performances, eigenlijk in vrijwel alle disciplines van de kunst. In Nederland heeft ze geëxposeerd  in het Stedelijk Museum  en in de Vleeshal en natuurlijk bij Ellen de Bruijne Projects, een van de galeries die haar vertegenwoordigd . Haar kunst is complex en je zult mogelijk niet spontaan in vervoering raken bij een bezoek aan ‘The value of mathematics’ maar je bent wel deelgenoot van een krachtig statement in een zoektocht naar nieuwe vormen van kunst.

F

Links.
Website Ellen de Bruijne Projects
Website kunstenaar Falke Pisano (Informatieve, goed onderhouden website)
Een ander soort begrip – Interview met Falke Pisano in Metropolis in 2011

expositie: The Value in mathematics, t/m 19 dec 2015
locatie: Ellen de Bruijne Projects, Rozengracht 207A
1016 LZ Amsterdam

 

Virtual Reality in een kartonnetje

Het is grappig hoe dingen soms lopen. Tijdens kunstlijn Haarlem, die het weekeinde van 31 okt plaatsvond, maakte ik kennis met het VR-atelier. Een atelier waar Virtual Reality projecten gerealiseerd worden. Nu ken ik dit fenomeen alleen van dure brillen met bijbehorende hard- en software. De man van het VR-atelier stond er echter met een kartonnen doosje, zo leek het. Dat doosje was echter een echte VR bril. Je kunt hem vouwen vanuit een vel karton. Er zitten 2 lenzen in (als bij een bril) en je smartphone dient als scherm. Geniaal gewoon, met dat kartonnetje maak je VR bereikbaar voor velen. Zo’n kartonnetje wilde ik hebben…

Toeval of niet maar gisteren bezocht ik een conferentie en daar werden die ‘kartonnetjes’ uitgedeeld als promotie artikel. Thuis die bril natuurlijk gelijk uitgeprobeerd. Dat kartonnetje was even puzzelen maar nu heb ik een echte VR-bril. Een heel simpele weliswaar en ik moet met mijn handen nog wat licht-kieren afschermen, maar toch. Het apparaatje werkt verbazend goed. Ik draaide  een virtueel rondje bij de Amstel ter hoogte van Carré te Amsterdam.

cardboard VR-bril met smartphone
cardboard VR-bril met smartphone

Nu deze techniek voor iedereen bereikbaar is ,vraag ik me af wat kunnen we ermee? Kan er kunst mee gemaakt worden? Een 360 graden view van een straat of plein is technisch knap maar artistiek niet erg spannend. Een virtueel bezoek aan de Panorama Mesdag is een stapje verder maar is het ook niet echt. Dat rond draaien hoeft echt niet alleen betrekking te hebben op de fysieke werkelijkheid. Een wandeling door de geschiedenis is mogelijk of het ontstaan van een schilderij. Dat zijn vooral educatieve toepassingen. Maar pure kunst, zonder dat het film of entertainment is? Ik heb nog geen projecten ontdekt maar bijvoorbeeld het werk van Jacco Oliver (films op basis van olieverf schilderijen) biedt mogelijkheden.

Links:
VR atelier
Google Cardboard
Olieverf film van Jacco Oliver
Over Jamie Oliver bij het GEM Den Haag